|
Różnimy się między sobą wieloma cechami w tym również grupami krwi. To oznacza, że na naszych krwinkach czerwonych (erytrocytach) znajdują się różne antygeny.
Obecnie wykryto 30 układów grupowych. Pierwszy układ (układ ABO) wykryto w 1901 roku. Wykrycie 30-go układu ogłoszono w 2008 roku. Niektóre układy posiadają ponad 40 antygenów np. układ Rh i MNS inne tylko 1 antygen np. układ P i I. Aktualny stan wiedzy z zakresu serologii grup krwi, terminologia, spis układów i antygenów znajduje się na stronie ibgrl.blood.co.uk/ /ISBT
Tylko niektóre układy mają znaczenie kliniczne przy przetoczeniu krwi. Najważniejsze układy to ABO, Rh i Kell. W RCKiK w Gdańsku • Każdy krwiodawca ma oznaczoną grupę układu ABO i antygen D z układu Rh. Jeśli antygen D jest obecny osoba zaliczana jest do grupy Rh+(dodatniej). W przypadku braku antygenu mówimy o grupie Rh-(ujemnej). • Wielu dawców ma skontrolowane dodatkowo inne antygeny z układu Rh (C, c, Cw, E, e) i antygen K z układu Kell. • Nieliczni mają oznaczone antygeny również w innych układach grupowych, które mogą mieć znaczenie przy transfuzjach krwi.
Chcesz wiedzieć więcej na temat grup krwi, poniżej znajdziesz informacje dotyczące zagadnień: Układ AB0 Układ Rh Układ Kell Przeciwciała odpornościowe Układ ABO
Wykryty w 1901 Antygeny układu ABO znajdują się: • Na krwinkach czerwonych • Na innych komórkach ciała poza tkanką nerwową • W postaci rozpuszczalnej w niektórych płynach ustrojowych i wydzielinach (np. w ślinie)
Wyróżniamy cztery podstawowe grupy O, A, B, AB. W układzie ABO jako jedynym znajdują się przeciwciała regularne. To znaczy, że w surowicy człowieka zawsze znajdują się przeciwciała do antygenów nieobecnych na jego krwinkach.
Dlatego układ ABO jest najważniejszym układem w transfuzjologii.
|
Grupa krwi |
Antygeny na krwinkach |
Możliwe genotypy |
Przeciwciała w surowicy |
|
O |
Brak |
O/O |
Anty-A,B |
|
A |
A |
A/A A/O |
Anty-B |
|
B |
B |
B/B B/O |
Anty-A |
|
AB |
A i B |
A/B |
brak |
Kiedyś grupy różnicowało rutynowo się na podgrupy A1 i A2 , A1B i A2B. Obecnie robi się to bardzo rzadko u pacjentów. Czasami antygeny układu ABO mogą być słabsze i wtedy mówimy o słabej odmianie grupy A lub B. Wśród dawców RCKiK w Gdańsku są zarejestrowani dawcy grup A3, A3B, Ax.
Częstość występowania grup układu ABO w różnych populacjach (w procentach)
|
Grupa |
Indianie Am. Płd. |
Aborygeni |
Rasa negroidalna |
Azjaci |
Lapończycy |
Rasa kaukaska |
Polacy |
|
O |
100 |
44 |
49 |
43 |
18 |
44 |
33 |
|
A |
0 |
56 |
27 |
27 |
55 |
43 |
40 |
|
B |
0 |
0 |
20 |
25 |
15 |
9 |
19 |
|
AB |
0 |
0 |
4 |
4 |
12 |
4 |
8 |
Układ Rh
Odkryty w 1940 roku Drugi pod względem znaczenia w transfuzjologii Posiada 49 antygenów Istotne antygeny D, C, c, Cw, E, e Najważniejszy antygen D jest silnym immunogenem. To oznacza, że osoby bez tego antygenu po jego przetoczeniu mogą wytwarzać przeciwciała anty-D. Dlatego wszystkich dzielimy na Rh+(dodatnich) i Rh-(ujemnych) ze względu na jego obecność lub brak d – symbol wskazujący na brak antygenu D
Częstość występowania grup układu Rh w różnych populacjach (w procentach)
|
Rh |
Rasa negroidalna |
Azjaci |
Rasa kaukaska |
Polacy |
|
dodatnie |
95 |
>99 |
88 |
85 |
|
ujemne |
5 |
<1 |
12 |
15 |
U niektórych osób antygen D może mieć słabszą ekspresję mówimy wtedy o D słabym. Obecnie metodą biologii molekularnej wykryto 70 typów D słabego. U niektórych osób antygenowi D może brakować jakiegoś odcinka. Wtedy mówimy o kategorii antygenu D.Wśród dawców zarejestrowanych w RCKiK w Gdańsku mamy kilku dawców kategorii DVI i DFR. Takie osoby jeśli są biorcami krwi muszą otrzymać krew Rh-(ujemną), jeśli oddają krew jest ona opisana jako Rh+(dodatnia).
Układ Kell
Antygen K z tego układu jest często odpowiedzialny za pobudzenie organizmu do produkcji przeciwciał anty-K. Ma więc znaczenie przy przetoczeniu krwi i ciąży.
Częstość występowania fenotypu z układu Kell w rasie kaukazkiej (w procentach) wg. Imunologia krwinek czerwonych. Grupy krwi. Jadwiga Fabiańska-Mitek
|
Fenotyp z układu Kell |
częstość |
|
K- (kk) |
91 |
|
Kk |
8,8 |
|
KK |
0,2 |
Przeciwciała odpornościowe.
Osoby, które otrzymywały krew (operacja) lub kobiety, które były w ciąży, mogły zetknąć się z antygenem, którego same nie posiadają, a znajdował się on na krwinkach dawcy lub dziecka. Organizm mógł rozpoznać ten antygen jako obcy i wytworzył do niego przeciwciała. Taką obronną reakcję organizmu nazywa się odpowiedzią immunologiczną. Tak powstałe przeciwciała zwane odpornościowymi utrzymują się w organizmie człowieka całe życie. Nie powodują żadnych ubocznych skutków dopóki nie ma potrzeby ponownej transfuzji. Wtedy ich obecność utrudnia dobór krwi. Taki pacjent nie może otrzymać każdej krwi o zgodnej grupie ABO i Rh, ale tylko krew o określonym fenotypie. Inaczej może dojść do reakcji poprzetoczeniowej. Dlatego wykryte u człowieka przeciwciała, jeśli pracownia serologiczna oceniła, że mają znaczenie kliniczne, powinny być wpisane do dokumentu (karty identyfikacyjnej z grupą krwi). Taką kartę należy zawsze okazać przy przyjęciu do szpitala. Osocza dawcy z takimi przeciwciałami nie można przetaczać pacjentowi. Jeśli miałaś/miałeś przetaczaną krew lub byłaś w ciąży powiedz lekarzowi przy badaniu. Poszerzymy u Ciebie zakres badania przeciwciał. Jest to ważne dla pacjenta, któremu zostanie przetoczona Twoja krew, ale także ważne dla Ciebie, jeśli w przyszłości potrzebowałabyś/potrzebowałbyś transfuzji.
Nie każdy, kto w transfuzji lub ciąży zetknął się z obcym dla siebie antygenem wytwarza przeciwciała. Jest to cecha osobnicza.
|